سوختگی شیمیایی و درمان آن

انواع سوختگی های شیمیایی ، علائم و درمان

ایجاد سوختگی تنها به دلیل حرارت و گرمای مستقیم نیست و می تواند به دلایل دیگری نظیر مواد شیمیایی خاص یا برق گرفتگی هم ایجاد شود. سوختگی های شیمیایی آسیب هایی هستند که به پوست، چشم، دهان یا اندام های داخلی در اثر تماس با یک ماده خورنده ایجاد می شوند. سوختگی شیمیایی دردناک بوده و باید حتما مورد رسیدگی پزشکی قرار بگیرد. این سوختگی ها ممکن است در خانه، محل کار یا مدرسه اتفاق بیفتد که معمولا به دلیل حادثه یا عدم رعایت موارد ایمنی ایجاد می شوند. هم چنین ممکن است درجاتی از سوختگی به دلیل استفاده نادرست از محصولات مراقبت از مو و پوست هم اتفاق بیفتد. در ادامه ی این مقاله انواع سوختگی شیمیایی را بررسی کرده و به علائم، عوامل خطر و درمان سوختگی ناشی از مواد شیمیایی نیز می پردازیم.

انواع سوختگی شیمیایی کدام اند؟

سوختگی های شیمیایی مانند سایر سوختگی ها بر اساس میزان آسیب وارده به بدن طبقه بندی می شوند:

سوختگی درجه یک : سوختگی های سطحی یا درجه یک که فقط لایه بیرونی پوست به نام اپیدرم را درگیر می کند. در محل سوختگی قرمزی، سوزش و درد احساس می شود اما معمولا آسیب جدی وجود ندارد.

سوختگی های درجه دو : آسیب جزئی به لایه ی دوم پوست که درم نامیده می شود وارد می شود. ممکن است تاول و تورم در کنار سوزش و درد وجود داشته باشد و امکان باقی ماندن جای زخم نیز وجود دارد.

سوختگی درجه سه : آسیب از پوست عبور کرده و ممکن است به بافت های زیرین نیز آسیب برساند. ناحیه ی سوخته ممکن است سیاه یا سفید به نظر برسد. در مواردی درد و سوزش بسیار شدید وجود دارد اما در برخی موارد نیز به دلیل از بین رفتن اعصاب، ممکن است درد احساس نشود.

علل سوختگی و عوامل خطر

اکثر مواد شیمیایی که باعث سوختگی می شوند یا اسیدها یا باز های قوی هستند. نگاهی به اطلاعات پزشکی روی برچسب مواد شیمیایی خطرناک سمیت مورد انتظار را نشان می دهد. اقدامات احتیاطی عمومی و آموزش مصرف می تواند خطر آسیب و سوختگی را کاهش دهد. برخی از انواع رایج محصولات خانگی که می تواند سبب سوختگی شیمیایی شوند عبارتند از :

• آمونیاک
• اسید باتری
• سفیدکننده
• مخلوط بتن
• پاک کننده های سطح قوی
• محلول های لوله باز کن
• تمیز کننده های فلزی
• کلر استخر
• محصولات سفید کننده دندان

چه کسانی بیشتر در معرض خطر سوختگی شیمیایی هستند؟

همانطور که گفته شد، سوختگی های ناشی از مواد شیمیایی، معمولا بر اثر استفاده ی نادرست در محل کار، یا حوادث و بی احتیاطی ایجاد می شود. بنابرانی برخی افراد بیشتر در معرض خطر این سوختگی ها هستند و باید احتیاط بیشتری انجام دهند:

• نوزادان یا افراد مسن، به دلیل بی احتیاطی بیشتر
• مکانیک ها
• کشاورزان
• پرسنل نظامی
• کارگران ساختمانی
• کارگران کارخانه ها
• تکنسین های آزمایشگاهی
• لوله کش ها و افراد مشغول به کارهای تأسیساتی

علائم سوختگی شیمیایی

تمام انواع سوختگی های شیمیایی باید به عنوان فوریت های پزشکی در نظر گرفته شوند. بیشتر سوختگی های شیمیایی روی دست و بازوها، پاها، صورت و چشم ها صورت می گیرند. با این حال سوختگی های شیمیایی گاهی می توانند گمراه کننده باشند و در نگاه اول آسیب سوختگی به راحتی دیده نشود. بنابراین لازم است تا علائم سوختگی شیمیایی را بشناسید.

علائم سوختگی شیمیایی بر روی پوست :

• قرمزی و سوزش در محل تماس
• درد شدید یا از دست رفتن حس در محل سوختگی
• ایجاد تاول یا پوست مرده
• انقباض عضلانی یا تشنج
• ضربان قلب نامنظم
• ایست قلبی

نشانه های سوختگی شیمیایی در چشم :

• تاری دید
• درد
• تورم پلک ها
• سرخی یا سوزش
• نابینایی

بلعیدن مواد شیمیایی

• درد و سوزش شدید در معده
• سرفه
• تنگی نفس
• ریزش آب دهان
• عدم توانایی صحبت و گرفتگی صدا
• تورم راه هوایی فوقانی
• افت شدید فشار خون
• حالت تهوع و استفراغ و استفراغ خونی
• درد در دهان

کمک های اولیه هنگام سوختگی شیمیایی

• در درجه اول خود یا فردی که دچار سوختگی شده را از محل حادثه خارج کنید
• لباس های آلوده شده را در بیاورید
• با استفاده از حجم زیادی از آب، ناحیه آسیب دیده را برای رقیق کردن یا حذف کردن ماده شیمیایی بشویید.
• نکته مهم : مطمئن شوید که آب بدون جمع شدن روی پوست از ناحیه آسیب دیده خارج شود.
• فقط از آب استفاده کنید – ناحیه را مالش یا پاک نکنید
• اگر سوختگی وارد چشم شده است، حتما چشم را شستشو دهید. برای رساندن حجم زیادی از آب بهتر است زیر دوش قرار بگیرید.
• با اورژانس پزشکی تماس بگیرید و یا خود و شخص را سریعا به اورژانس برسانید

درمان پزشکی انواع سوختگی شیمیایی

• مایعات IV ممکن است برای عادی سازی فشار خون و ضربان قلب مورد نیاز باشد.
• آلودگی زدایی با استفاده از آب
• در صورت لزوم، هر گونه پادزهر برای مقابله با مواد شیمیایی به شخص داده می شود.
• احتمالا پزشک آنتی بیوتیک های لازم را برای جلوگیری از عفونت زخم تجویز کند.
• در مواردی ممکن است نیاز به استفاده از کورتون ها برای کاهش التهاب باشد
• کنترل درد با استفاده از مسکن های تجویزی
• اگر نشانه های مشکلات تنفسی وجود داشته باشد، ممکن است یک لوله تنفسی در راه هوایی قرار بگیرد.
• تزریق واکسن کزاز در صورت نیاز
• برای سوختگی های شدید ممکن است نیاز به جراحی باشد. هم چنین در مواردی فرآیند پیوند پوست انجام می شود.
• اعمال پانسمان مخصوص

انواع پانسمان سوختگی

سوختگی های شدید معمولا نیازمند اعمال پانسمان های مخصوص هم هستند. پانسمان های قدیمی و معمولی، خاصیت درمانی نداشته و برای پوست سوخته و حساس و بافت آسیب دیده مناسب نیستند. به طور کلی پانسمان های خشک مناسب درمان سوختگی ها نیستند، بخصوص سوختگی های شیمیایی.

پانسمان های نوین که پانسمان های تخصصی برای محافظت، درمان و ترمیم زخم هستند و محیط زخم را مناسب نگه می دارند برای انواع سوختگی های شدید استفاده می شوند.

از جمله پانسمان های مورد استفاده برای سوختگی، پانسمان هیدروژل است.

پانسمان هیدروژل ترکیبی از آب و پلیمرهای طبیعی و ساختگی است که دارای استحکام زیادی بوده و کاملا استریل است. پانسمان سوختگی هیدروژل که شامل 90 درصد آب است، با خنک کنندگی که دارد موجب التیام و کاهش درد نیز می شود.

این پانسمان ترشحات زخم را جذب می کند، بنابراین خطر عفونت را کاهش داده یا عفونت را از بین می برد.

پانسمان هیدروژل، نسبت به آب و اکسیژن نفوذپذیر است اما نسبت به باکتری ها غیرقابل نفوذ است.

بهبودی پس از سوختگی شیمیایی

سوختگی های جزئی

سوختگی های جزئی که بر لایه بیرونی پوست و برخی از لایه های زیرین بافت تأثیر می گذارند، معمولاً با مراقبت های مداوم سوختگی بهبود می یابند و کمترین جای زخم را بر جای می گذارند.

پانسمان شما باید به طور مرتب بررسی و تعویض شود تا زمانی که سوختگی به طور کامل بهبود یابد تا از عفونت جلوگیری شود.

سوختگی شدید

اگر سوختگی شدید باشد، ممکن است به بخش سوختگی در بیمارستان ارجاع شوید و چند روز در بیمارستان بمانید.

ممکن است برای برداشتن ناحیه سوخته پوست و جایگزینی آن با بخشی از پوست (گرافت) که از قسمت دیگری از بدن شما گرفته شده است، نیاز به جراحی داشته باشید.

سوختگی‌های شدیدتر و عمیق‌تر ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد تا به طور کامل بهبود یابد و معمولاً مقداری اسکار قابل مشاهده باقی می‌ماند. در برخی موارد، عمق و محل سوختگی نیز ممکن است منجر به مشکلاتی مانند از دست دادن بینایی یا محدودیت استفاده از اندام ها یا عضلات شود.

اگر قربانی یک حمله شده اید و چندین روز پس از حادثه همچنان احساس ناراحتی، اضطراب یا ترس می کنید، می توانید درخواست کنید که برای حمایت و درمان به تیم رابط سلامت روان بیمارستان ارجاع شوید. هرکسی که مشکل سلامت روانی دارد و دچار حمله شده است نیز باید به این تیم ارجاع داده شود.