زخم ایسکمیک و زخم عروقی: علائم، تشخیص و درمان زخم شریانی پا

زخم های ایسکمیک در نتیجه مسدود شدن جریان خون در بسترهای عروقی متوسط ​​و کوچک در بدن ایجاد می شوند. به این وضعیت نارسایی شریانی گفته می شود. زخم های ایسکمیک اغلب در ساق پا ، پا و انگشتان پا دیده می شوند. به طور معمول این زخم ها در قسمت مچ پا ، پاشنه پا ، نوک انگشتان یا بین انگشتان پا نیز ایجاد می شود.

علل

وقتی جریان خون در ناحیه ای از بدن مسدود شود ، آن بافت از مواد مغذی حیاتی محروم شده و باعث آسیب و مرگ در سطح سلولی می شود. بافت آسیب دیده که از جریان خون کافی محروم است ، توانایی بهبودی کمتری دارد. علت اصلی انسداد جریان خون آترواسکلروز است ؛ وضعیتی که در آن دیواره های شریان ضخیم شده و انعطاف پذیری آن کمتر می شود. تصلب شرایین شایعترین علت ایجاد زخم های ایسکمیک است ، اگرچه شرایط دیگری مانند التهاب یا تجمع مایعات بیش از حد نیز باعث این زخم ها می شود. علاوه بر این ، افراد مبتلا به نارسایی شریانی اغلب دارای سایر موارد پزشکی هستند که به کاهش احساس کمک می کند .(به ویژه در اندام تحتانی) ناتوانی در احساس، احساسات دردناک (مانند مالش کفش به کنار پا) همراه با کمبود جریان خون در بافت ، به ایجاد زخم ایسکمیک کمک می کند و بهبود زخم ایسکمیک را مختل می کند.

علائم و نشانه ها

زخم های ایسکمیک می توانند به رنگ قرمز تیره ، زرد ، خاکستری یا سیاه باشند و معمولاً خونریزی ندارند. بسته به وجود یا عدم وجود عفونت ، ممکن است تورم در اطراف زخم وجود داشته یا نداشته باشد.  در این نوع زخم اگر اندام برای مدتی به سمت پایین باشد ، به طور معمول قرمز می شود. با بالا نگهداشتن اندام ، این قرمزی کمرنگ می شود. زخم های ایسکمیک اغلب بسیار دردناک هستند و بسیاری از افراد با پایین نگهداشتن پاهایشان به سمت پایین به فروکش کردن درد کمک می کنند. تصور می شود که این امر به دلیل گرانش کمک کننده به جریان خون در منطقه باشد که به کاهش درد کمک می کند.

علائم

علائم زخم های ایسکمیک عبارتند از:

• ممکن است زخم در پاها ، مچ پا ، انگشتان پا و بین انگشتان پا ظاهر شود.
• زخم های قرمز تیره ، زرد ، خاکستری یا سیاه
• قسمتی از بدن که متورم به نظر می رسد.
• خونریزی ندارد.
• زخم عمیقی که ممکن است از طریق آن تاندون ها نمایان شود.
• زخم ممکن است دردناک باشد یا نباشد.
• پوست روی پا براق ، سفت ، خشک و بدون مو به نظر می رسد.
• آویزان کردن پا به سمت پایین از تخت یا صندلی باعث قرمز شدن پا می شود.
• وقتی پا را بالا می آورید ، قرمزی آن کم رنگ می شود.
• درد در پا یا ساق پا ، اغلب شب ها و هنگامی که پا به سمت پایین آویزان می شود ممکن است برطرف شود.

چه کسی در معرض خطر است؟

افراد با گردش خون ضعیف در معرض خطر بالایی برای ایجاد زخم های ایسکمیک هستند. سایر شرایط پزشکی که با زخم های ایسکمیک نیز همراه است عبارتند از:

• دیابت
• نارسایی کلیه
• فشار خون
• لنف ادم (وضعیتی که باعث تجمع مایع در پاها می شود).
• بیماری های التهابی (مانند واسکولیت یا لوپوس)
• سیگار کشیدن (گذشته یا حال)

زخم عروقی: شریانی یا وریدی؟

زخم‌های عروقی پا دو گروه اصلی دارند: زخم شریانی (ایسکمیک) که از نرسیدن خون به بافت است و زخم وریدی که از برنگشتن خون از پا. تشخیص درست مهم است، چون درمان این دو متفاوت و گاهی متضاد است. جدول مقایسه‌ی نوع زخم‌های پا در مطلب دلایل زخم پا آمده است.

تشخیص زخم ایسکمیک

پزشک نبض‌های پا را لمس می‌کند و شاخص فشار مچ به بازو (ABI) را اندازه می‌گیرد؛ ABI کمتر از ۰٫۹ نشانه‌ی بیماری شریان‌های محیطی است و هرچه کمتر باشد، کمبود خون‌رسانی شدیدتر است. در افراد دیابتی که رگ‌هایشان سخت شده، فشار انگشت پا و سونوگرافی داپلر دقیق‌ترند و برای برنامه‌ریزی درمان، آنژیوگرافی انجام می‌شود.

گزینه های درمان

بسته به شرایط بیمار ، سلامت کلی و شدت زخم ایسکمیک ، یک متخصص مراقبت های بهداشتی ممکن است آزمایش های تهاجمی یا حتی جراحی را برای باز کردن رگ های خونی مسدود شده و بازگرداندن جریان خون به منطقه آسیب دیده ، توصیه کند. دبریدمان یک روش درمانی مناسب برای زخم های ایسکمیک نیست زیرا اغلب منجر به بدتر شدن وضعیت زخم می شود. درمان زخم ایسکمیک بسته به محل و شرایط بیمار می تواند متفاوت باشد ، اما اهداف کلی برای درمان زخم ایسکمیک شامل موارد زیر است:

• تسکین درد
• جلوگیری از زخم های ایسکمیک بیشتر
• برطرف کردن هرگونه تحریک کننده فعلی
• محافظت از پوست اطراف زخم
• جلوگیری از گسترش ناحیه درگیر شده
• کنترل علائم و نشانه های عفونت

اقدامات دیگری برای بهتر شدن روند بهبودی باید انجام شود ، مانند رعایت رژیم غذایی سالم ، مصرف داروها طبق دستورالعمل و نوشیدن مایعات فراوان.

مراقبت از زخم

برای درمان زخم ایسکمیک ، باید جریان خون در پاهای شما بازیابی شود برای این مورد ممکن است نیاز به مصرف دارو داشته باشید. در برخی موارد ، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشید.

ارائه دهنده خدمات بهداشتی به شما آموزش می دهد که چگونه از زخم خود مراقبت کنید. دستورالعمل های اصلی عبارتند از:

• برای جلوگیری از عفونت ، همیشه زخم را تمیز و بانداژ کنید.
• ارائه دهنده خدمات شما به شما می گوید که چند بار نیاز به تغییر پانسمان دارید.
• پانسمان و پوست اطراف آن را خشک نگه دارید. سعی کنید بافت سالم اطراف زخم خیلی خیس نشود. این می تواند بافت سالم را نرم کرده و باعث بزرگتر شدن زخم شود.
• قبل از استفاده از پانسمان ، زخم را طبق دستورالعمل ارائه دهنده خود کاملا تمیز کنید.
• ممکن است خودتان بتوانید پانسمان ها را تعویض کنید و یا یکی از اعضا بتواند و نیاز به مراجعه به بیمارستان نباشد.

پانسمان زخم ایسکمیک

زخم ایسکمیک معمولاً ترشح کمی دارد. در زخم خشک و پایدار سیاه (به‌ویژه پیش از برقراری خون‌رسانی)، معمولاً هدف خشک و تمیز نگه داشتن آن است و دبریدمان یا مرطوب کردن بافت مرده فقط با نظر جراح عروق انجام می‌شود. پس از برقراری خون‌رسانی، زخم مانند سایر زخم‌ها با پانسمان مرطوب و مناسب درمان می‌شود. پانسمان نباید فشار ایجاد کند.

جلوگیری

پیشگیری و درمان زخم های ایسکمیک با بازرسی دقیق و معمول پوست و پاها آغاز می شود. مراقبت مناسب از پوست و پا به ویژه برای افرادی که گردش خون ضعیف در پاها دارند بسیار مهم است. هر روز با دقت قسمت های بالای پا و پایین پا و بین انگشتان را بررسی کنید و منتظر درمان یک مشکل جزئی پوست یا پا نباشید. همچنین برای کمک به پیشگیری از زخم های ایسکمیک باید از برخی تغییرات در شیوه زندگی ایجاد شود:

• سیگار کشیدن را ترک کنید.
• طبق توصیه یک متخصص مراقبت های بهداشتی ورزش کنید.
• تغذیه مناسب داشته باشید و مایعات کافی مصرف کنید.
• سایر بیماریها را کنترل کنید. (مانند فشار خون بالا ، کلسترول بالا و دیابت)

چه موقع با دکتر تماس بگیریم؟

در صورت مشاهده علائم عفونت از جمله:

• قرمزی ، افزایش تب یا تورم در اطراف زخم
• زهکشی بیشتر از قبل یا زهکشی که مایل به زرد یا کدر است.
• خون ریزی
• بو
• تب یا لرز
• افزایش درد

با پزشک تماس بگیرید.

درد شدید پا در حالت استراحت، سرد و رنگ‌پریده یا کبود شدن ناگهانی پا یا انگشتان، و سیاه شدن پوست نشانه‌ی کمبود شدید خون‌رسانی است و نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد. در صورت خونریزی شدید که با فشار مستقیم بند نمی‌آید، تب و لرز، گسترش سریع قرمزی، تنگی نفس یا کاهش هوشیاری، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.