همه چیز درباره ی پانسمان آلژینات

پانسمان آلژینات چیست؟

پانسمان های آلژینات، پانسمان های مفیدی بوده که تجزیه پذیرند و برای محیط زیست خطری ایجاد نمی کنند. این پانسمان از جلبک دریایی ساخته شده  و قدمت آن به ۵۰ سال می‌رسد ، اما آلژینات هایی که امروز مورد استفاده قرار می گیرند، از سال ۱۹۸۳ به بعد در دسترس همه قرار گرفته‌اند. پانسمان آلژینات برای پوشاندن زخم هایی که به شدت در معرض میکروب و باکتری های بیماری زا قرار دارند مفید واقع شده و می‌توانند خونریزی های جزئی را تا حد ممکن کنترل کنند. از آلژینات برای تولید پانسمان هایی که در معرض زخم هایی با ترشحات بالا قرار دارند استفاده می شود . این آلژینات ها از انواع جلبک های دریایی تهیه شده و به سراسر دنیا توزیع می شوند اما متاسفانه این پانسمان ها نسبت به سایر پانسمان های موجود، کمتر شناخته و مطالعات کمتری در مورد آن ها صورت گرفته است.

ترکیبات پانسمان آلژینات

مواد اولیه تشکیل دهنده ی این پانسمان الیاف آلژینات کلسیم است که به صورت پشم است. اخیراً ساختار این پانسمان پیشرفته تر شده ، به طوری که در صورت تماس با زخم و ترشحات آن، پانسمان محکم تر می شود. پانسمان های آلژینات می‌توانند ۱۵ الی ۲۰ برابر وزن خود، ترشحات التهابی را جذب کنند.
این پانسمان ها به شکل هایی نظیر روبان و ورقه های تخت ارائه می‌شوند ؛ پانسمان هایی که شبیه روبان هستند برای بستن زخم های عمیق و فرورفته مورد استفاده قرار می گیرند ، در حالی که از پانسمان های ورقه ای برای درمان زخم های سطحی استفاده می شود .

برخی از محصولات خودشان دارای چسب برای چسباندن آن ها به پوست هستند ، اما این پانسمان ها برای قرار گرفتن روی پوست نیاز به چسب دارند.

از آلژینات سدیم در برخی محصولات به منظور بهبودی در تولید ژل استفاده شده زیرا این ماده دارای تعداد زیادی عنصر با ظاهرِ مولکولی صاف بوده  که در اثر برخورد با ترشحات التهابی زخم ، تبدیل به یک ژل نرم و کش دار می شود ؛ محصولات دیگر نیز با استفاده از ویژگی آلژینات یخ زده ، به پایداری محیط زخم کمک می کنند .

برخی از محصولات پانسمان آلژینات دارای مواد ضد میکروبی و ضد عفونی کننده مانند روی و نقره هستند که این پانسمان ها تنها باید در صورت تجویز پزشک و حداکثر به مدت ۱۴ روز طبق نسخه استفاده شوند (طی استفاده از این محصولات حتماً به دستورالعمل هایی که پزشک به شما توصیه می‌کند عمل کنید) .

چگونه پانسمان آلژینات در بهبودی زخم کمک می کند؟

زمانی که از این پانسمان برای درمان زخمی که به شدت ترشح دارد استفاده می‌شود، یون های کلسیم موجود در پانسمان آلژینات، با یون های سدیم موجود در مایعات زخم واکنش نشان می دهد ، این واکنش موجب شده تا فیبر های موجود در پانسمان متورم و به شکل ژل در بیایند. این که پانسمان آلژینات چقدر متورم می شود به میزان مواد اولیه ی استفاده شده در پروسه ی تولید آن بستگی دارد.

استفاده از پانسمان آلژینات برای چه زخم هایی مناسب است؟

از پانسمان های آلژینات برای درمان زخم های مختلفی می توان استفاده کرد ؛ اما بیشتر مواقع برای درمان زخم هایی که ترشحات زیادی دارند مورد استفاده قرار گرفته زیرا پوشش آلژینات به طوری است که علاوه بر جذب ترشحاتِ اضافه ی زخم ، یک پوشش مرطوبی را نیز برای جلوگیری از خشک شدن زخم و ترمیم سریع آن ایجاد می‌کند. زخم‌هایی که برای درمان آن ها می‌توان از پانسمان آلژینات استفاده کرد شامل:

• زخم فشاری
• زخم پای دیابتی
• زخم های عمیق فرو رفته
• زخم پای وریدی
• زخم بعد از عمل جراحی
• زخم های سوختگی شدید

بیشتر مواقع پانسمان های آلژینات می توانند به مدت ۵ تا ۷ روز بر روی زخم باقی بمانند، مگر آن که به ظرفیت حد نصاب خود برسند ، در این صورت باید آن را تعویض کنید . پانسمان زخم های آلوده و عفونی باید هر روز بررسی شوند.

مراحل استفاده از پانسمان آلژینات

به طور کلی استفاده از پانسمان های آلژینات فرایند پیچیده ای نداشته و بسیار راحت است :

• در ابتدا باید زخم خود را تمیز کنید ؛ برای این کار می توانید از یک سرم نمکی و یا یک پاک کننده زخم استفاده کنید .
• باید توجه داشته باشید که پس از تمیز کردن محل زخم باید آن را به خوبی خشک کرده زیرا زخم نباید رطوبت داشته باشد .
• پانسمان آلژینات را روی زخم خود قرار دهید .
• اگر زخم شما ترشحات زیادی دارد ابتدا یک پانسمان دیگر را در بالای زخم قرار داده تا ترشحات اضافه را به خود جذب کند سپس پانسمان آلژینات را بلافاصله در محل زخم قرار دهید .
• زخم خود را هر روز بررسی کنید تا از روند بهبودی آن مطمئن شوید و ر صورت مشاهده ی هر گونه آلودگی ، سریع پانسمان خود را تعویض کنید .
• هر ۵ تا ۷ روز یکبار و یا در صورتی که مایعات زخم به بیرون نشت پیدا کرده باشند باید بانداژ و پانسمان خود را تعویض کنید .
• هنگامی که قصد دارید پانسمان آلژینات خود را برداشته و تعویض کنید ، ابتدا با سرم، زخم را بشویید تا از آسیب دیدن و آلوده شدن زخم جلوگیری کنید.
• اگر هنگام تعویض، پانسمان به زخم چسبیده بود از سرم شستشو برای جدا کردن آن استفاده کنید .

مزایای پانسمان آلژینات

علاوه بر آن که این پانسمان از جذب بالایی برخوردار است می تواند به منظور جلوگیری از ابتلا به عفونت و باکتری در ناحیه ی آسیب دیده نیز استفاده شود . این پانسمان از بافت های زیرین پوست و بافت هایی که در معرض کمبود آب قرار دارند محافظت کرده و محیط مرطوبی را برای تسریع  بهبودی ایجاد می‌کند. استفاده از پانسمان آلژینات بسیار راحت است ، خاصیت انعطاف پذیری بالایی داشته و علاوه بر آن حساسیت ایجاد نمی‌کند ( افراد بسیار کمی شناسایی شده که پوست آن ها نسبت به این محصول حساسیت ایجاد کرده باشد ) .

انواع پانسمان آلژینات

همانطور که گفته شد این پانسمان ها انواع مختلفی دارند:

• پانسمان ورقه ای : پانسمان آلژینات ورقه ای برای زخم های باز و زخم‌های عمیق و فرو رفته به راحتی قابل استفاده ‌اند .
• پانسمان طنابی یا نواری : از این محصول برای پانسمان کردن زخم های باریک استفاده می‌شود .همچنین نباید برای زخم هایی که خشک بوده و یا ترشح کمی دارند استفاده شود زیرا شرایط بهبودی زخم را بدتر می‌کند.

موارد منع مصرف

پانسمان های آلژینات برای درمان زخم هایی که خون ریزی شدید دارند و یا زخم هایی که خشک بوده و ترشح زیادی ندارند ، مناسب نیستند. همچنین بهتر است برای زخم های جراحی و سوختگی‌های درجه ۳ نیز استفاده نشوند.

حین استفاده از این پانسمان ها باید توجه داشته باشید که بر روی رگ های خونی قرار نگیرند زیرا ممکن است به رگ های خونی چسبیده و در اثر جدا کردن پانسمان، خون ریزی جدیدی ایجاد شود.

همانطور که گفته شد اگرچه پانسمان آلژینات به اندازه ی سایر پانسمان ها شناخته شده نیستند اما فواید آن بسیار زیاد بوده و برای طیف گسترده ای از زخم ها می توانند مفید واقع شوند .