زخم‌های جراحی: انواع، مراقبت در خانه، باز شدن زخم و علائم عفونت

زخم جراحی که به آن برش جراحی نیز گفته می شود ، زخمی است که توسط پزشک در حین جراحی ایجاد می شود. زخم های جراحی در یک محیط استریل ایجاد می شوند که بسیاری از متغیرها مانند باکتری ها ، اندازه ، محل و ماهیت خود زخم را می توان کنترل کرد.

زخم های جراحی به دلایل مختلف توسط متخصصان مراقبت های بهداشتی بسیار آموزش دیده ایجاد می شوند. در برخی موارد بیماری یا آسیب ، برای درمان یا بررسی بیشتر شرایط لازم است جراحی شود. در هر روش جراحی ، یک زخم یا برش جراحی ایجاد می شود تا لایه های بافت لازم برای دسترسی به منبع بیماری یا آسیب دیدگی باز شود.

انواع زخم های جراحی

کالج آمریکایی جراحان چهار نوع از انواع زخم جراحی بر اساس سطح زخم از آلودگی را تعیین میکند. این مراحل ها به متخصصان مراقبت های بهداشتی این امکان را می دهد که خطر عفونت و نتایج ترمیم زخم را بهتر پیش بینی کنند ، در نتیجه امکان درمان بهینه برای هر نوع زخم جراحی فراهم می شود.

• مرحله اول – زخم های جراحی تمیز هیچ نشانه ای از التهاب ندارند و دستگاه تنفسی ، دستگاه گوارش یا دستگاه ادراری تناسلی را درگیر نمی کند. جراحی های لاپاراسکوپی ، جراحی های مربوط به پوست (مانند نمونه برداری) ، جراحی های چشم یا عروق نمونه های خوبی از این نوع هستند.
• مرحله دوم – زخم های پاک روبه آلوده ، زخم هایی تمیز و با خطر بیشتر عفونت مانند زخم های دستگاه گوارش ، تنفس یا دستگاه ادراری تناسلی هستند. هر زخمی که بعد از جراحی به هر دلیل باز شود در این نوع قرار می گیرد.
• مرحله سوم – زخم های آلوده که در صورت تماس جسم خارجی با پوست ایجاد می شوند. این زخم می تواند به علت ورود یک گلوله ، تیغه چاقو یا دیگر اشیا مخروطی باشد. هرگونه بافت التهابی یا آلوده در اطراف زخم جراحی موضوع مهمی است و باید توسط پزشک بررسی شود.
• مرحله چهارم – زخمهای جراحی آلوده به آلودگی شامل زخمهایی است که جسم خارجی در زخم قرار دارد (مانند گلوله یا بقایای دیگر). این مرحله همچنین شامل زخم های آسیب زا است که در آن درمان به تأخیر افتاده است ، زخم های جراحی آلوده یا هر زخمی که در معرض چرک یا مواد مدفوع باشد در این مرحله قرار دارد.

علائم و نشانه ها

زخم های جراحی از نظر وجود عفونت باید از نزدیک کنترل شوند. علائم آلودگی زخم جراحی عبارتند از:

• قرمزی در اطراف زخم
• پوست اطراف زخم که زمان لمس احساس سوزش می کند.
• زهکشی ابری ، تغییر رنگ یا بوی بد
• تورم
• تب
• افزایش درد در ناحیه
• زخم بزرگتر یا عمیق تر می شود.

چه کسی در معرض خطر است؟

عوامل خطر برای ایجاد زخم جراحی آلوده عبارتند از:

• پانسمان های آلوده
• مراقبت ضعیف از زخم
• زخم هایی که در نزدیکی مناطق خاصی قرار دارند .(مانند نزدیک دهان یا کشاله ران)
• زخم هایی که توسط اجسام خارجی آلوده ایجاد شده اند، در واقع زخم هایی که در مرحله سوم و چهارم قرار دارند.
• به طور کلی سلامتی ضعیف یا کاهش عملکرد سیستم ایمنی بدن

گزینه های درمان زخم های جراحی

بسیاری از روش های بستن زخم های جراحی مانند بخیه، منگنه و…  وجود دارد اما ممکن است برخی زخم ها برای بهبود باز بمانند. بسته به محل زخم جراحی و نوع و پیچیدگی آن ، ممکن است زخم توسط بخیه دوخته شود و این نخ های بخیه برای مدتی در بدن بمانند.علاوه بر بسته شدن زخم جراحی به روش های مختلف گاهی اوقات از پانسمان نیز استفاده می شود. پانسمان ها انواع مختلفی دارند و می توانند از گاز استریل پوشیده شده با نوار تا دستگاه بسته شدن کمکی باشند. آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت قبل و بعد از جراحی تجویز می شود. علاوه بر درمان زخم جراحی ، مراقبت از سلامت کلی بدن برای بهبود ترمیم بسیار مهم است. این مراقبت شامل حفظ تغذیه و مصرف صحیح آب و استراحت مناسب است.

اقدامات لازم در خانه برای بهبود زخم جراحی

اگر پزشک زخم شما را با بخیه نبندد ، باید از آن در خانه مراقبت کنید ، زیرا بهبود آن ممکن است زمان بر باشد.

*پانسمان به جذب زهکشی و بسته شدن پوست و جلوگیری از عفونت کمک می کند.

شستشوی مناسب دست

تمیز کردن دست ها قبل از تغییر پانسمان مهم است. می توانید از شوینده های حاوی الکل استفاده کنید. یا می توانید با استفاده از این مراحل دستان خود را بشویید:

• تمام جواهرات را از دست خود جدا کنید.
• دستان خود را خیس کنید ، و آنها را در زیر آب گرم شستشو دهید.
• صابون را بردارید و دستان خود را برای 15 تا 30 ثانیه بشویید .
• زیر ناخن ها را نیز تمیز کنید.
• سپس دستان را با حوله تمیز خشک کنید.

از بین بردن پانسمان قدیمی

ارائه دهنده خدمات بهداشتی به شما می گوید که هر چند وقت یک بار پانسمان خود را تعویض کنید. مراحل زیر را برای آماده شدن برای تعویض پانسمان دنبال کنید:

• دستان خود را قبل از لمس پانسمان تمیز کنید.
• اطمینان حاصل کنید که همه لوازم تمیز هستید.
• سطح کار تمیز داشته باشید.

پانسمان قدیمی را با توجه به مراحل زیر بردارید:

• نوار را با دقت از روی پوست خود جدا کنید.
• از یک دستکش طبی تمیز (غیر استریل) برای جدا کردن پانسمان قدیمی و بیرون کشیدن آن استفاده کنید.
• اگر پانسمان به زخم چسبید ، آن را خیس کرده و دوباره امتحان کنید ، مگر اینکه ارائه دهنده شما به شما دستور داده باشد که آن را خشک نگهدارید.
• پانسمان قدیمی را در یک کیسه پلاستیکی قرار داده و کنار بگذارید.
• پس از درآوردن پانسمان قدیمیدوباره دستان خود را تمیز کنید .

جلوگیری از زخم های جراحی

مراقبت مناسب قبل ، حین و بعد از جراحی برای جلوگیری از عفونت و تقویت ترمیم زخم ضروری است. بسته به نوع جراحی ، یک متخصص مراقبت های بهداشتی دستورات صریح در مورد نحوه مراقبت از زخم جراحی را ارائه می دهد. تمیز نگه داشتن زخم ، حفظ صحیح پانسمان و تغذیه مناسب و مصرف آب کافی باعث ترمیم زخم و جلوگیری از عفونت می شود.

مراقبت از زخم پس از جراحی در خانه

• حمام: بیشتر جراحان پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت دوش کوتاه را مجاز می‌دانند؛ زخم را زیر جریان مستقیم آب نگیرید، آن را نسابید و پس از دوش آرام خشک کنید. تا بسته شدن کامل زخم از وان، استخر و دریا پرهیز کنید.
• عطر، لوسیون و پودر: روی برش جراحی و بخیه عطر، کرم، پودر یا روغن نزنید، مگر جراح تجویز کرده باشد.
• فعالیت: تا زمانی که جراح اجازه نداده، بار سنگین بلند نکنید و از حرکاتی که زخم را می‌کشند پرهیز کنید.
• پانسمان: پانسمان را طبق دستور و هر وقت خیس یا آلوده شد عوض کنید.
• تغذیه و سیگار: پروتئین و مایعات کافی بخورید و سیگار نکشید.

روند طبیعی بهبود زخم جراحی در مطلب علائم بهبود زخم بعد از جراحی و نکات بخیه در مطلب مراقبت از بخیه آمده است.

باز شدن زخم جراحی: چرا اتفاق می‌افتد و چه باید کرد؟

باز شدن لبه‌های زخم جراحی (دهیسنس) معمولاً در هفته‌ی اول تا دوم پس از عمل یا گاهی پس از کشیدن بخیه رخ می‌دهد. عفونت، فشار روی زخم (سرفه، یبوست، بلند کردن بار)، چاقی، دیابت، سوءتغذیه، مصرف کورتون و سیگار خطر آن را بالا می‌برند. اگر زخم باز شد، آن را با گاز استریل مرطوب با سرم بپوشانید و همان روز به جراح اطلاع دهید. اگر زخم شکم باز شده و چیزی از آن بیرون زده است، به آن دست نزنید، با پانسمان مرطوب تمیز بپوشانید و فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید.

تب بالای ۳۸ درجه، قرمزی و تورم رو به افزایش، ترشح چرکی یا بدبو، باز شدن زخم یا درد شدید و ناگهانی پس از جراحی نیاز به تماس فوری با جراح دارد. در صورت خونریزی شدید که با فشار مستقیم بند نمی‌آید، تب و لرز، گسترش سریع قرمزی، تنگی نفس یا کاهش هوشیاری، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

برای شناخت انواع و درمان عفونت پس از جراحی، مطلب عفونت محل جراحی (SSI) را بخوانید.