پانسمان آلژینات

با توجه به پیشرفت بسیاری که در زمینه پزشکی دیده می شود، امروزه تجهیزات مربوط به این حرفه تنوع گسترده ای پیدا کرده است. انواع پانسمان های مدرن در ویژگی های متفاوت تولید شده اند که در درمان زخم ها به کار می روند. با این حال هنوز هم برخی از پانسمان های قدیمی تر مانند پانسمان آلژینات یکی از بهترین تجهیزات پزشکی عنوان می شود.

این نوع از پانسمان ها حدود ۵۰ سال قبل تولید شده اند و به دلیل ویژگی های زیست تخریب پذیری که دارند، تاکنون بکار می روند. جهت آشنایی بیشتر با پانسمان آلژینات، ترکیبات ساختاری، کاربرد و مزایای آن مطالعه این مقاله به شما کمک شایانی می کند.

پانسمان آلژینات چیست؟

یکی از پرکاربردترین پانسمان هایی که جهت درمان زخم های اگزودات سنگین به کار می روند، پانسمان های آلژینات هستند. این پانسمان ها به دلیل ترکیبات بسیاری که در خود دارند، گزینه مناسبی جهت درمان زخم هایی با التهاب و ترشحات زیاد هستند.

این نوع از پانسمان ها ترکیبات زیست تخریب پذیر و ساخته شده از جلبک دریایی دارند که از سال ۱۹۸۳ به صورت تجاری در دسترس افراد قرار گرفته است. در ترکیبات این نوع پانسمان ها مواد اولیه آنها شامل فیبر آلژینات کلسیم است که به صورت الیاف پشمی شل مانندی تولید می شوند.

با گذشت زمان ساختارهای مناسب تر و بهبود یافته ای از این الیاف ایجاد شد که ویژگی های کاربردی آن را افزایش داد و این امر جذب بیشتر مایعاتی مانند خون یا ترشحات التهابی را ایجاد کرد. از این طریق قدرت جذب پانسمان آلژینات تقریبا ۱۵ تا ۲۰ درصد بیشتر از وزن آن در نظر گرفته می شود که این امر سبب جذب بیشتر اگزودات می شود.

پانسمان های آلژینات چه انواعی دارند؟

این نوع از پانسمان ها به دلیل کاربردهای بسیاری که دارند، در اشکال متنوع مانند: نواری، پوشش های صاف و ریسمانی تولید می شوند که هر کدام از آنها جهت درمان زخم های متفاوتی به کار می روند. پانسمان های نواری و ریسمانی بیشتر برای زخم هایی که دارای عمق زیادی هستند، استفاده می شوند و پوشش های صاف این نوع از پانسمان ها نیز جهت درمان زخم های سطحی کاربرد دارند.

ممکن است این پانسمان ها به صورت چسبنده تولید شوند یا جهت قرارگیری آن ها روی زخم از بانداژ مناسب برای این منظور استفاده کنند. پانسمان های آلژینات با قرارگیری روی زخم ژل تولید می کنند که این ژل در گروه های متفاوتی قرار می گیرد.

پانسمان هایی که به صورت نوارهای مولکولی یک دست تولید می شوند، در تولید ژل سریع تر از سایر پانسمان ها عمل می کنند و به دلیل انعطاف پذیری و نرمی و لطافت خاصی که دارند، یکی از بهترین گزینه ها جهت درمان زخم های اگزودات شدید به شمار می روند.

ژل برخی از این پانسمان ها به راحتی با رطوبت حل می شود و از این طریق ممکن است آنها را به واسطه محلول نمک از زخم جدا کرد. نکته قابل توجهی که در زمان استفاده از پانسمان های آلژینات حل شونده وجود دارد، این است که نباید از آنها در حفره های سینوس و زخم های عمیق استفاده کرد.

برخی از پانسمان های آلژینات به دلیل مواد ضد میکروبی مانند: روی یا نقره ای که در خود دارند، تا مدت ۱۴ روز نیز قابل استفاده هستند و بعد از این مدت ممکن است آنها را تعویض کرد.

از پانسمان آلژینات در درمان چه زخم هایی استفاده می شود؟

این پانسمان ها به دلیل ویژگی های بسیاری که دارند، در شرایطی که زخم دچار اگزودات شدید است، کاربرد دارند. اگزودات به مایع خارج سلولی گفته می شود که در اثر التهاب در رگ ها به بیرون از زخم تراوش می کند و غلظت پروتئین و چسبندگی بالایی نیز دارد.

زخم ها برای اینکه سریع تر بهبود و ترمیم پیدا کنند، باید شرایط مرطوبی برای آنها ایجاد شود تا از این طریق از خشکی آنها جلوگیری به عمل آید؛ به همین دلیل پانسمان آلژینات گزینه مناسبی جهت درمان زخم های زیر عنوان می شوند.

• درمان زخم های عمیق و حفره ای
• زخم های فشاری
• زخم پای دیابتی
• زخم بعد از عمل جراحی
• زخم های تروما
• زخم های سوختگی جزئی

هر کدام از این زخم ها شرایط مربوط به خود را دارند که بنا به تشخیص پزشک این پانسمان ها را به مدت ۵ تا ۷ روز استفاده می کنند و در برخی از مواقع که زخم ها دارای اگزودات شدید و آلودگی هستند، باید مراقبت های بیشتری از زخم انجام شود که ممکن است نیاز به تعویض روزانه این پانسمان ها باشد؛ بنابراین پزشک یا پرستار بیمار باید به صورت روزانه زخم مورد نظر را معاینه کند.

نحوه اثرگذاری پانسمان آلژینات در درمان زخم چگونه است؟

زمانی که این پانسمان ها روی زخمی که دارای التهاب یا اگزودات شدید است، قرار می گیرند، ترکیباتی که در آنها وجود دارند، مانند یون های کلسیم با یون های سدیم موجود در زخم واکنش ایجاد می کنند. در نتیجه این عملیات موادی که در پانسمان وجود دارد، با جذب مایعات زخم متورم شده و در ژل ایجاد شده روی زخم حل می شود.

در این صورت به مرور زمان زخم و حفره مورد نظر پر می شود و با کاهش التهابات بنا به تشخیص پزشک ممکن است دیگر نیاز به استفاده از آنها نباشد.

چگونه از پانسمان آلژینات روی زخم استفاده کنیم؟

نحوه استفاده از این نوع از پانسمان ها بسیار ساده و راحت است. تنها کافی است تا به نکاتی که در این زمینه اشاره می کنیم، توجه داشته باشید تا پانسمان را در کمترین زمان ممکن انجام دهید. مراحل استفاده از این پانسمان به صورت زیر عنوان می شود:

1. قبل از قرارگیری پانسمان آلژینات روی زخم باید آلودگی های آن را به وسیله محلول نمکی یا پاک کننده های مخصوص زخم از بین برد.
2. در این مرحله زخم ها باید به طور کامل از ترشحات مواد ضدعفونی کننده یا هر ماده دیگری پاک شوند و کاملا خشک باشند.
3. بعد از خشک شدن زخم پانسمان آلژینات را روی آن قرار می دهند و در صورتی که این پانسمان خود دارای چسبندگی نباشد، از یک پانسمان دیگر یا بانداژ جهت قرارگیری آن روی زخم استفاده می کنند؛ همچنین این پانسمان ممکن است مایعات اضافی را نیز به خود جذب کند.
4. بررسی و معاینه زخم باید به طور روزانه انجام شود تا در صورت آلودگی زخم و نیاز به تعویض پانسمان این کار سریع تر صورت پذیرد. در بیشتر مواقع از ۵ تا ۷ روز تعویض پانسمان های آلژینات انجام می شود.
5. جهت تعویض پانسمان بهتر است از محلول نمک برای این منظور استفاده کنید تا بستر پانسمان مرطوب شده و به راحت از زخم جدا شود؛ در این صورت آسیب کمتری به زخم می رسد.

مزایا و معایب پانسمان آلژینات چیست؟

همانطور که می دانیم، زخم ها به سرعت دچار آلودگی می شوند و با توجه به انواعی که دارند، باید از پانسمان های مناسبی جهت درمان آنها استفاده کرد. پانسمان آلژینات یکی از پانسمان های بسیار پرکاربرد در این زمینه است که به دلیل مزایای بسیاری که دارد، گزینه مناسبی جهت درمان زخم ها به شمار می رود.

در زیر مزایا و کاربرد این نوع از پانسمان ها را عنوان می کنیم.

مزایا

• دارای قابلیت جذب بالا
• وجود ترکیبات ضد باکتری و عفونت
• ایجاد محیط مرطوب در درمان زخم ها
• استفاده آسان و راحت
• دارای ترکیبات طبیعی
• عدم ایجاد حساسیت در افراد
• بهبودی سریع تر زخم
• درمان زخم هایی با اگزودات شدید

معایب

• غیر قابل استفاده در زخم هایی با خونریزی شدید
• عدم استفاده در زخم های خشک با اگزودات کم
• بدون قابلیت استفاده در کاشت جراحی و سوختگی درجه سوم

با توجه به مطالبی که در مورد پانسمان آلژینات عنوان کردیم، نتیجه می گیریم که این نوع از پانسمان ها گزینه مناسبی جهت درمان زخم هایی با اگزودات شدید هستند. این پانسمان ها با ترکیبات طبیعی ساخته شده از جلبک دریایی امکان ایجاد حساسیت در افراد را کاهش می دهند و به دلیل الیاف آلژینات کلسیمی که در خود دارند، درمان زخم ها را سریع تر میسر می کنند.