پانسمان هیدروکلوئید چیست؟ کاربرد، مزایا، روش استفاده و موارد منع

پانسمان هیدروکلوئید : انواع، مزایا و نحوه ی استفاده

پانسمان های پیشرفته، یا پانسمان نوین از جمله پانسمان های مدرن در پزشکی هستند که علاوه بر عملکرد اولیه ی پانسمان زخم که پوشانندگی قسمت آسیب دیده است، دارای مواد خاصی هستند که موجب تسریع در روند بهبودی، دفع عفونت، کاهش درد و درمان زخم به صورت بهینه تر می شود. یکی از انواع پانسمان نوین پانسمان هیدروکلوئیدی است که حاوی موادی است که زمانی که با مایعات بدن مانند چرک و ترشح زخم ترکیب می شود، یک ژل تشکیل می دهد. این پانسمان سبب ایجاد یک محیط با رطوبت مناسب برای بهبود زخم می شود و روند بهبودی زخم را سرعت می بخشد. برخی از تکه های هیدروکلوئیدی برای درمان آکنه نیز استفاده می شوند.

پاسنمان هیدروکلوئیدی در شکل های مختلف وجود دارد. برخی از انواع آن از ماده ای مانند فوم یا فیلم تشکیل شده اند که در یک طرف خود چسب دارد.

در این مقاله پانسمان هیدروکلوئید را بررسی می کنیم و اشکال مختلف آن، نحوه ی عملکرد و نحوه ی استفاده از آن را نیز شرح می دهیم.

اشکال مختلف محصولات هیدروکلوئیدی چیست؟

علاوه بر پانسمان هیدروکلوئیدی، اشکال دیگری از محصولات پوشاننده ی زخم هم از موارد هیدروکلوئیدی تشکیل شده اند، مانند چسب ها در اندازه و شکل های هندسی مختلف چون دایره، نوار مستطیل و مربعی و بانداژ ها. اصطلاح ” هیدروکلوئید” در واقع به ترکیبات ویژه این محصولات اشاره دارد که با ترکیب شدن با مایعات بدن به ژل تبدیل می شود، بنابراین می تواند در اشکال مختلفی از پانسمان باشد.

پانسمان ها، بانداژ ها و چسب های هیدروکلوئید دارای دو لایه هستند:

لایه داخلی که موادی که از زخم خارج می شود، مانند چرک و ترشح را به خود جذب می کند.

و لایه ی بیرونی که یک فیلم یا فوم، یا ترکیبی از هردو است. این لایه یک مهر و موم کامل برای جلوگیری از ورود باکتری ها و آلودگی ها به سطح زخم است.

پانسمان های هیدروکلوئیدی می توانند غیر قابل نفوذ یا نیمه تراوا باشند، به این معنی که انواع غیرقابل نفوذ هوا یا رطوبت را نیز به داخل راه نمی دهند؛ در حالی که انواع نیمه تراوا اجازه ی ورود هوا به داخل را می دهند اما رطوبت و آلودگی ها را خیر.

پانسمان هیدروکلوئیدی چگونه کار می کنند؟

اصطلاح “هیدروکلوئید” به گروهی از مواد اطلاق می شود که در آب محلول هستند و می توانند مایعات را غلیظ کنند. در پانسمان های هیدروکلوئیدی، شرکت ها ممکن است از ژلاتین یا سدیم کربوکسی متیل سلولز به عنوان عامل هیدروکلوئیدی استفاده کنند.

هنگامی که زخم مایع ترشح می کند، هیدروکلوئید با آن مخلوط می شود و یک ژل تشکیل می دهد. بر اساس تحقیقات از منبعی معتبر در سال 1993 میلادی، این پانسمان ها با ایجاد یک محیط مرطوب که از هر بافت جدیدی که بدن در حال رشد است محافظت می کند، به بهبود زخم کمک می کند.

یک بررسی در سال 2014 اشاره می کند که پانسمان های هیدروکلوئیدی با ایجاد موارد زیر به بهبودی زخم کمک می کنند :

• تجزیه بافت آسیب دیده را تسهیل می کنند
• تشکیل بافت همبند و کلاژن سازی را تشویق می کنند
• دمای اطراف زخم را ثابت نگه می دارند
• سطح اسیدی PH را در زخم حفظ کرده و رشد باکتری ها را کاهش می دهند
• سدی در برابر باکتری های محیطی ایجاد کرده و خطر عفونت را کاهش می دهند

موارد استفاده از پانسمان هیدروکلوئید

از جمله مزایای پانسمان زخم هیدروکلوئیدی این است که برای سطح گسترده ای از زخم ها قابل استفاده است. پانسمان هیدروکلویید مراقبت از زخم را برای موارد زیر فراهم می کند :

• زخم های سطحی
• زخم های مزمن
• سوختگی های درجه یک و دو
• خراشیدگی های سطحی یا عمیق
• زخم‌های با ترشح کم تا متوسط و بدون عفونت
• زخم های ناشی از عمل های جراحی

علاوه بر این، پزشکان ممکن است از پانسمان های هیدروکلوئیدی برای پوست های سالمی که در معرض ایجاد زخم هستند یا دارای زخم در معرض عفونت هستند نیز استفاده کنند. هم چنین از مواد هیدروکلوئیدی و پانسمان های هیدروکلوئید برای درمان آکنه نیز استفاده می شود.

آیا پانسمان هیدروکلوئید در درمان آکنه موثر است؟

باندها و چسب های هیدروکلوئیدی به یک درمان محبوب برای آکنه تبدیل شده اند. طرفداران ادعا می‌کنند که پانسمان‌ها می‌توانند چرک داخل منافذ را جذب کنند و به بهبودی سرعت بخشیده و اندازه لکه را کاهش دهند.

علاوه بر این، پوشاندن آکنه با تکه‌های پانسمان‌ هیدروکلوئید از ترکیدن یا برداشتن آکنه جلوگیری می‌کند که ممکن است پوست را از آسیب بیشتر محافظت کند.

یک کارآزمایی بالینی در سال 2006، اثر پانسمان هیدروکلوئیدی را با نوارهای پوستی برای درمان آکنه مقایسه کرد. این کارآزمایی شامل 20 شرکت کننده بود که پانسمان ها یا نوارها را یک روز در میان به مدت حداکثر 1 هفته اعمال کردند. شرکت‌کنندگانی که از پانسمان‌های هیدروکلوئیدی استفاده کردند، از نظر آماری کاهش قابل‌توجهی در التهاب و شدت آکنه نشان دادند. همچنین بهبود قابل توجهی در تنظیم چربی و رنگدانه های پوست اطراف زخم و آکنه نیز مشاهده شد.

محققان این آزمایش به این نتیجه رسیدند که پانسمان هیدروکلوئیدی ممکن است آکنه التهابی خفیف تا متوسط را بهبود بخشد. با این حال، از آنجایی که این یک کارآزمایی بسیار کوچک بود، تحقیقات بیشتری برای تأیید اینکه آیا این نوع پانسمان راهی مؤثر برای تسریع بهبودی آکنه است، ضروری است.

البته توجه کنید که محصولات هیدروکلوئیدی حاوی یک ماده جاذب هستند، بنابراین، بهتر است بلافاصله پس از استفاده از سایر درمان های آکنه، از آنها استفاده نکنید، زیرا ممکن است چسب یا پانسمان آن را جذب کند. بهرحال بهتر است درمان آکنه با محصولات هیدروکلوئید را تنها با صلاحدید پزشک خود انجام دهید.

نحوه ی استفاده از پانسمان هیدروکلوئید

نحوه ی استفاده از پانسمان هیدروکلوئیدی، به موقعیت و نوع زخم و هم چنین نوع پانسمانی که تهیه کرده اید بستگی دارد.

برای زخم های سطحی، می توانید برای استفاده، دستورالعمل روی بسته را دنبال کنید، اما برای زخم های مزمن و جدی تر و دارای عفونت، از یک متخصص کمک بگیرید.

می توانید از کارشناسان پارسا طب برای نحوه ی استفاده و اعمال انواع پانسمان زخم به رایگان مشاوره دریافت کنید.

آیا استفاده از پانسمان هیدروکلوئید عوارض جانبی دارد؟

عوارض جانبی جدی و خطرناکی برای محصولات زخم هیدروکلوئیدی وجود ندارد، اما ممکن است مانند سایر محصولات موضعی درمان زخم، در برخی افراد تحریک پوستی مشاهده شود. در صورت بروز سوزش شدید، باید فورا پانسمان را برداشته و پوست را بشویید. همچنین استفاده از پانسمان هیدروکلویید برای بیماران دیابتی باید حتما توسط پزشک تجویز شود.

مزایا و معایب پانسمان هیدروکلوئید

موارد منع استفاده از پانسمان هیدروکلوئید

• زخم عفونی یا مشکوک به عفونت
• زخم با ترشح زیاد
• زخم عمیق، حفره‌ای یا تونل‌دار (مگر با پرکننده و نظر درمانگر)
• زخمی که استخوان، تاندون یا رگ در آن پیدا است
• زخم پای دیابتی و زخم‌های ایسکمیک، مگر با نظر درمانگر زخم
• سوختگی‌های عمیق درجه سه

هر چند روز یک‌بار پانسمان هیدروکلوئید عوض شود؟

پانسمان هیدروکلوئید معمولاً ۳ تا ۵ روز و حداکثر تا ۷ روز روی زخم می‌ماند. وقتی برجستگی سفید یا زرد ژل به حدود ۲ سانتی‌متری لبه‌ی پانسمان رسید، ترشح از لبه نشت کرد یا پانسمان جدا شد، باید آن را عوض کرد. هنگام برداشتن، ژل زرد‌رنگ و بوی کمی ناخوشایند طبیعی است و پس از شستشوی زخم با سرم باید برطرف شود؛ اما اگر قرمزی، درد یا ترشح چرکی پس از شستشو هم باقی ماند، به عفونت فکر کنید و به پزشک مراجعه کنید.

برای مقایسه با سایر انواع، مطلب انواع پانسمان زخم و کاربرد آن‌ها را بخوانید.

خلاصه ای از آنچه گفته شد :

پانسمان ها، بانداژها و تکه های هیدروکلوئیدی یک محیط مرطوب و در عین حال محافظ را برای زخم ایجاد می کنند که به بهبود سطح آسیب دیده کمک می کنند. این پانسمان ها این کار را از طریق استفاده از یک هیدروکلوئید انجام می دهند که ماده ای است که می تواند مایعات را جذب کرده و آنها را به ژل تبدیل کند.

پزشکان و متخصصان مراقبت های بهداشتی از پانسمان های هیدروکلوئیدی برای مراقبت از مجموعه ای از زخم ها مانند زخم های فشاری و مزمن، سوختگی ها و ساییدگی ها استفاده می کنند.

برخی افراد همچنین از تکه های هیدروکلوئیدی کوچکتر برای درمان آکنه استفاده می کنند. یک کارآزمایی بالینی در سال 2006 نشان می‌دهد که این تکه‌ها ممکن است مزایای مختلفی برای بهبود ضایعات آکنه، کاهش التهاب و ترمیم رنگدانه‌ها داشته باشند.

برای استفاده از پانسمان های هیدروکلوئیدی، افراد می توانند دستورالعمل های روی برچسب محصول را دنبال کنند یا برای زخم های جدی از متخصصان کمک بگیرند.