تجهیزات پزشکی پارساطب > مجله پزشکی پارسامگ > مراقبت از زخم > عفونت و ترمیم زخم > مراحل بهبود زخم: چگونه یک زخم به طور کامل بهبود مییابد؟
مراحل بهبود زخم: چگونه یک زخم به طور کامل بهبود مییابد؟
ترمیم زخم چهار مرحله دارد: بند آمدن خون، التهاب، تکثیر (تشکیل بافت جدید و دلمه) و بازسازی. زمان هر مرحله، دلمه بستن زخم، نشانههای بهبود طبیعی و علائمی که نشان میدهد زخم خوب نمیشود.
- نویسنده: واحد علمی پارساطب
- بررسی علمی: دکتر سیمین توکلی
- بهروزرسانی:
- ۷ دقیقه مطالعه
خلاصه
- ترمیم زخم چهار مرحلهی همپوشان دارد: هموستاز (بند آمدن خون؛ دقیقهها)، التهاب (حدود روز ۱ تا ۴ یا ۶)، تکثیر (حدود روز ۴ تا ۲۱) و بازسازی (از هفتهی سوم تا یک یا دو سال).
- دلمه از لختهی خون و فیبرین ساخته میشود و محافظ موقت زخم است؛ آن را نکنید.
- پوست ترمیمشده حتی پس از ماهها حدود ۸۰ درصد استحکام پوست سالم را دارد.
آیا باید برای زخمم به متخصص مراجعه کنم؟
نشانه های خاصی وجود دارد که نشان می دهد بریدگی یا زخم شما فراتر از نیاز به چسب زخم است. اگر هر یک از اینها شبیه زخم شما است، باید با پزشک تماس بگیرید.
- پس از 10-15 دقیقه فشار، خونریزی متوقف نمی شود
- عمیق تر از نیم اینچ است
- بسیار نزدیک چشم است
- شکاف دارد یا پاره شده است
- ناشی از چیزی کثیف یا زنگ زده باشد
- خاک یا شن در آن گیر کرده است
- بسیار دردناک است
- علائم عفونت را نشان می دهد
- در اثر نیش حیوان یا انسان ایجاد شده است

زخم های باز چگونه درمان می شوند؟
برای برخی از زخم ها، بهتر است زخم را نبندید، بلکه بگذارید به طور طبیعی بهبود یابد. این به عنوان “درمان با نیت ثانویه” شناخته می شود، به این معنی که زخم از پایین تا اپیدرم بیرونی بهبود می یابد. در این موارد، زخم به جای بسته شدن با بخیه، با گاز بسته می شود. این می تواند در برخی موارد که خطر جدی عفونت و تشکیل آبسه وجود دارد ضروری باشد.
برای زخم های درگیر بیشتر، ممکن است نیاز به تجویز یک دور آنتی بیوتیک یا پنی سیلین برای جلوگیری از عفونت احتمالی داشته باشد. داروی ضد درد نیز امکان پذیر است. اگر زخم بیش از حد پیچیده باشد، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد.
اگر زخم شامل از دست دادن قسمتی از بدن باشد، باید آن قسمت را با خود به اورژانس بیمارستان بیاورید تا امکان اتصال مجدد وجود داشته باشد.
چگونه یک زخم به طور کامل بهبود می یابد؟
زخم طبق تعریف بریدگی یا سوراخی در پوست است. اینها می توانند به اندازه یک برش کاغذ یا یک پارگی بزرگ ناشی از یک تصادف رانندگی کوچک باشند. روند بهبود بدن انسان باورنکردنی است و در مراحل زیر عمل می کند:
مرحله 1: توقف خونریزی (هموستاز)
توقف خونریزی (هموستاز) – چند ثانیه تا چند دقیقه پس از ایجاد زخم، خون شروع به لخته شدن می کند. لخته شدن به جلوگیری از از دست دادن بیش از حد خون کمک می کند و به بستن زخم و شروع روند بهبود کمک می کند.
مرحله 2: دلمه:
لخته شدن و تشکیل دلمه این مراحل را طی می کند:
- رگ های خونی اطراف زخم منقبض می شوند تا خونریزی را کاهش دهند.
- پلاکتهای خون به هم می پیوندند و یک پلاک در زخم ایجاد می کنند.
- لخته شدن یا انعقاد شامل پروتئینی به نام فیبرین است. این چسب خون است که روی پلاک پلاکتی شبکه ای ایجاد می کند و آن را در جای خود نگه می دارد. این الان یک دلمه است.
- التهاب برای تمیز کردن و التیام آسیب عمل می کند.
مرحله 3: بازسازی
هنگامی که زخم تثبیت می شود، بدن شما مشغول بازسازی محل می شود. گلبول های قرمز غنی از اکسیژن برای ایجاد بافت جدید به زخم فرستاده می شوند.
سیگنالهای شیمیایی یک پاسخ درمان زخم را آغاز می کنند، جایی که فیبر کلاژن بیشتری ایجاد می شود. این فیبر به ترمیم پوست و بافت های زخم کمک می کند. کلاژن مانند داربستی است که سلول های دیگر می توانند روی آن بسازند. این مرحله از بهبود ممکن است یک اسکار برجسته و قرمز ایجاد کند. این به آرامی رنگ خود را از دست می دهد و صاف می شود.
مرحله 4: بلوغ
در این مرحله، زخم بسته و بهبود یافته به نظر می رسد، اما بدن همچنان در حال ترمیم است. جای زخم ممکن است صورتی و کشیده یا چروکیده به نظر برسد. ممکن است احساس تنگی کند. ممکن است خارش داشته باشد. بدن شما برای ادامه ترمیم، بهبود و تقویت بافت جدید کار می کند.

زمان مراحل ترمیم زخم در یک جدول

| مرحله | زمان تقریبی | چه اتفاقی میافتد | آنچه میبینید |
|---|---|---|---|
| هموستاز | چند دقیقه تا چند ساعت | انقباض رگها، تجمع پلاکتها و تشکیل شبکهی فیبرین | بند آمدن خون و تشکیل لخته |
| التهاب | روز ۱ تا ۴ (گاهی تا ۶) | ورود گلبولهای سفید برای پاک کردن میکروب و بافت آسیبدیده | قرمزی، گرمی، تورم و حساسیت خفیف |
| تکثیر | حدود روز ۴ تا ۲۱ | تشکیل بافت گرانوله، رگهای تازه و کلاژن؛ جمع شدن لبهها و پوشیده شدن سطح با پوست | بافت قرمز و دانهدانه، کوچک شدن زخم |
| بازسازی | هفتهی ۳ تا ۱ یا ۲ سال | مرتب شدن رشتههای کلاژن و افزایش استحکام | جای زخم صورتی که کمکم کمرنگ و نرم میشود |
این زمانها برای زخم سالم و بدون عفونت است؛ در زخمهای بزرگ، عفونی یا افراد دیابتی طولانیتر میشود. نشانههای طبیعی هر مرحله در مطلب علائم بهبود زخم باز آمده است.
دلمه بستن زخم: دلمه چیست و آیا باید آن را کند؟
دلمه از خون لختهشده، فیبرین و سلولهای خشکشده ساخته میشود و مثل یک پوشش طبیعی، زخم را از آلودگی محافظت میکند. دلمه را نکنید؛ کندن آن ترمیم را به عقب برمیگرداند، خطر عفونت را بیشتر میکند و ممکن است جای زخم را بیشتر کند. پژوهشها نشان دادهاند که زخم پوشیده با پانسمان مرطوب حتی بدون دلمهی ضخیم سریعتر و با جای کمتر ترمیم میشود. اگر دلمه زرد، نرم و بدبو شد یا زیر آن چرک جمع شد، به پزشک مراجعه کنید.
فیبرین زرد در زخم طبیعی است؟
لایهی نازک زرد یا سفید و چسبنده روی زخمهای در حال ترمیم معمولاً فیبرین است و الزاماً عفونت نیست. اما اگر این لایه ضخیم شود، بو بدهد یا با قرمزی و درد بیشتر همراه باشد، ممکن است بافت مرده یا عفونت باشد و باید بررسی شود.
چه مدت طول می کشد تا زخم باز به خوبی بهبود یابد؟
سرعت بهبود بستگی به بزرگی یا عمقی بودن بریدگی دارد. زخم های عمیق ممکن است سال ها طول بکشد تا به طور کامل بهبود یابند. زخم های باز نسبت به زخم های بسته در مدت زمان بیشتری بهبود می یابند. این به این دلیل است که بخیه ها بسته می شوند و ناحیه ای را که بدن باید بازسازی کند کاهش می دهد.
در بیشتر موارد بعد از حدود 3 ماه بیشتر زخم ها ترمیم می شوند. پوست و بافت بافت جدید حدود 80 درصد به اندازه قبل از آسیب دیدگی قوی است.
زخم های جراحی معمولاً سریع تر از زخمهای طبیعی بهبود می یابند و در بیشتر موارد بین ۶ تا ۸ هفته بهبود می یابند.
زخمها اغلب سریع تر و تمیزتر بهبود می یابند اگر آنها را پوشانده باشید.
چگونه می توانم بفهمم که زخم من به درستی بهبود نمی یابد؟
خون کلید بهبود موثر زخم است. خون اکسیژن، مواد مغذی و هر چیز دیگری را که بدن شما برای التیام محل زخم نیاز دارد حمل می کند. اگر یک زخم خون کافی دریافت نکند، ممکن است دو برابر بیشتر طول بکشد تا بهبود یابد.
چگونه این اتفاق می افتد؟ تقریباً 6.5 میلیون نفر در ایالات متحده زخم هایی دارند که به خوبی بهبود نمی یابند. سن یکی از عوامل است، زیرا سیستم عروقی در افراد مسن به آن قوی نیست و منجر به بهبود آهسته تر زخم می شود. زخم “مزمن” خیلی آهسته یا اصلا خوب می شود.
این شرایط سلامتی ممکن است منجر به گردش خون ضعیف شود:
- دیابت
- چاقی
- فشار خون بالا
- بیماری عروقی
زخمی که کندتر بهبود می یابد نیز می تواند نشانه عفونت باشد. روند بهبود کند می شود زیرا بدن باید ابتدا زخم را تمیز و محافظت کند و از مهاجمان احتمالی جلوگیری کند، قبل از اینکه بتواند به بازسازی بافت بپردازد.
عفونت زمانی رخ می دهد که باکتری ها، قارچ ها و سایر میکروب ها قبل از التیام کامل زخم وارد آن شوند. اینها نشانه هایی هستند که ممکن است زخم شما عفونی شده باشد:
- بهبود آهسته
- تورمپ
- قرمزی
- درد یا حساسیت
- در لمس گرم
- ترشح چرک یا مایع
هنگامی که زخم عفونی می شود، درمان شامل تمیز کردن زخم، برداشتن بافت مرده یا عفونی اطراف زخم و استفاده از پماد پوستی آنتی بیوتیک و آنتی بیوتیک های خوراکی احتمالی است.
چرا باید نگران عفونی شدن زخم باشم؟

تمیز نگه داشتن زخم در حال بهبود شما باید اولویت اول شما باشد. بله، بدن می تواند با بسیاری از عفونت ها با موفقیت مبارزه کند، اما همیشه موفق نیست. اینها عوارضی هستند که ممکن است از زخم باز عفونی رخ دهد:
قفل شدن فک – این عارضه ناشی از عفونت باکتریهایی است که باعث کزاز می شوند. این می تواند منجر به انقباض عضلات در فک و گردن شود.
فاشئیت نکروزان – این یک عفونت شدید بافت نرم است که توسط باکتری های مختلفی از جمله کلستریدیوم و استرپتوکوک ایجاد می شود که می تواند منجر به از دست دادن بافت، سپسیس و مرگ احتمالی شود.
سلولیت – عفونت پوست و بافت زیر آن است که از زخم به اطراف گسترش مییابد و با قرمزی، گرمی، تورم و درد ناحیهی وسیعتری از اطراف زخم همراه است.
منابع
- Guo S, DiPietro LA. Factors affecting wound healing. J Dent Res. 2010;89(3):219-29.
- Winter GD. Formation of the scab and the rate of epithelization of superficial wounds in the skin of the young domestic pig. Nature. 1962;193:293-4.
- Cleveland Clinic. Wound healing: stages and how it works.
بررسی و تأیید علمی توسط دکتر سیمین توکلی
پژوهشگر ارشد زخم و عضو کمیته علمی انجمن زخم کانادا
مطالب ارائهشده صرفاً جنبه آموزشی دارند و جایگزین تشخیص، مشاوره یا درمان پزشکی نیستند.
سؤالی دارید؟
برای انتخاب محصول مناسب، کارشناسان پارساطب راهنماییتان میکنند.








