کمک‌های اولیه زخم: کنترل خونریزی، شستشو و پانسمان در لحظه‌های اول

کمک های اولیه برای زخم

هر گونه آسیب، بریدگی و شکستگی در سطح پوست، زخم محسوب می شود. زخم های باز جزئی مانند بردیگی ها، پارگی ها، ساییدگی، سوختگی و نیش یا گاز حیوانات را می توان با کمک های اولیه در خانه درمان کرد. هم چنین استفاده از کمک های اولیه زخم برای زخم های عمیق و جدی، تا زمان رسیدن به اورژانس پزشکی مورد نیاز است. انجام روش های مناسب کمک های اولیه زخم خطر عفونت زخم را نیز کاهش می دهد. در این مقاله اقدامات اولیه پس از ایجاد زخم را بررسی می کنیم.

خونریزی را کنترل کنید

پس از ایجاد زخم در بدن، در اولین اقدام باید خونریزی کنترل شود. بدین منظور می توانید از یک حوله تمیز استفاده کرده و با اعمال فشار ملایم به ناحیه، خونریزی را کاهش دهید. این کار ممکن است چند دقیقه طول بکشد. پارچه، بانداژ یا حوله باید حتما تمیز و عاری از هر گونه آلودگی باشد.

هم چنین می توانید از محصولات زخم که مخصوص بند آوردن خونریزی هستند هم استفاده کنید. این محصولات شامل پودر بندآورنده خونریزی، پد یا پانسمان ها هستند.

توجه کنید که مصرف برخی داروها مانند آسپیرین و وارفارین که سبب رقیق شدن خون می شود، بر خونریزی تاثیر گذاشته و آن را افزایش می دهد. در چنین افرادی، اگر زخم سطحی است ممکن است نیاز باشد برای مدت طولانی تری بر زخم فشار بیاورید. اگر زخم جدی تر و خونریزی برای فردی که داروهای رقیق کننده خون استفاده می کند شدید است، نیاز است تا به اورژانس پزشکی مراجعه کنید.

دست های خود را خوب بشویید

پیش از آن که بخواهید زخم را تمیز کرده و در صورت نیاز پانسمان کنید، حتما باید دست ها را شستشو دهید تا خطر ورود آلودگی و عفونت کاهش یابد. هم چنین در صورتی که از پنس یا موچین برای خارج کردن جسم خارجی در زخم استفاده می کنید نیز این وسایل باید ضد عفونی شده باشند.

شستشو و تمیز کردن زخم

پس از خارج کردن جسم خارجی در صورت وجود و بند آوردن خونریزی اولیه، زخم را به آرامی با آب تمیز و ولرم شستشو دهید تا آلودگی های زخم از بین برود. برای شستشو می توانید از آب و صابون در ناحیه ی اطراف زخم استفاده کنید، اما توجه داشته باشید که مواد شوینده وارد زخم نشود.

هم چنین در صورتی که شن و ماسه، شیشه یا ذرات خارجی دیگر در زخم وجود دارد لازم است تا از زخم خارج شود.

برای شستشوی زخم می توانید از سرم شستشو نمکی، یا محلول و ژل شستشوی زخم استفاده کنید.

زخم را خشک کنید

خشک کردن زخم پس از شستشو اهمیت زیادی دارد و تا حد زیادی از بروز عفونت جلوگیری می کند. پوست اطراف زخم را با استفاده از پد، حوله یا بانداژ تمیز به آرامی خشک کنید. توجه کنید که حوله یا بانداژ مورد استفاده فاقد پرز باشد و الیاف یا پرز در زخم باقی نماند.

اگر شستشوی زخم پس از برداشتن پانسمان یا بانداژ انجام می شود، دقت کنید که باقی مانده ی بانداژ در زخم باقی نمانده باشد.

کمک های اولیه زخم : پانسمان زخم

استفاده از یک پانسمان زخم مناسب، تا حد بسیار زیادی می تواند خطر عفونت را کاهش دهد. پوشاندن زخم با پانسمان مانع از ورود آلودگی و میکروارگانیسم های عفونت زا می شود. هم چنین پانسمان از ضربه ی مستقیم و آسیب به سطح زخم نیز جلوگیری می کند.

بسته به نوع زخم ایجاد شده، ممکن است نیاز باشد تا از پانسمان های تخصصی استفاده شود. این پانسمان ها که با نام پانسمان نوین شناخته می شوند، علاوه بر جلوگیری از آسیب به زخم، به روند بهبود زخم هم کمک کرده و محیطی مناسب بر بستر زخم را می سازند. زخم های عفونی یا در معرض عفونت، زخم های مزمن و با روند کند بهبود و زخم های جراحی ممکن است نیازمند استفاده از پانسمان زخم نوین باشند.

توجه کنید که پانسمان قرار گیرنده روی زخم های سطحی نیز باید نچسب باشد. پانسمان گاز در دسترس ترین و ارزان ترین نوع پانسمان است که برای کمک های اولیه زخم مورد استفاده قرار می گیرد.

پس از قرار دادن پانسمان گاز بر روی زخم ، آن را با بانداژ ثابت کرده و با استفاده از نوار چسب مخصوص ببندید.

تعویض پانسمان زخم

پانسمانی که بر روی زخم قرار می گیرد، نیازمند تعویض است. بسته به نوع پانسمانی که استفاده می کنید و شرایط زخم، زمان تعویض پانسمان زخم متغیر است.

اگر زخم مرطوب و دارای ترشح است، پانسمان باید حتما تعویض شود. در صورتی که آلودگی یا رطوبت زیادی وجود ندارد، تعویض پانسمان به صورت روزانه کافی است.

در مورد پانسمان های نوین و تخصصی اما زمان تعویض بسته به نوع پانسمان ممکن است تا چند روز نیز متغیر باشد.

مدیریت درد

زخم ها می توانند دردناک باشند، بنابراین تا زمانی که زخم بهبود می یابد، ممکن است نیاز باشد تا گزینه هایی برای تسکین درد استفاده شود. به منظور استفاده از مسکن ها، باید حتما با پزشک خود مشورت کنید.

چه زمانی نیاز است به پزشک مراجعه کنیم؟

کمک های اولیه زخم ، انجام اقدامات اولیه و ضروری پس از ایجاد زخم است. اگر زخم سطحی باشد این کمک ها کافی است، اما در برخی شرایط خاص کمک های اولیه تنها اقدامات ابتدایی است و باید مراقبت های پزشکی صورت بگیرد. این شرایط عبارتند از :

• اگر خونریزی شدید و ادامه دار است
• در صورتی که زخم وسیع و عمیق و نیازمند بخیه است
• علائم عفونت وجود دارد
• اگر زخم بر اثر گاز گرفتگی انسان یا حیوان بوده و نیازمند دریافت داروهای خاص و واکسن است
• اگر جسم خارجی مانند شیشه، خار یا موارد دیگر در زخم وجود داشته و برداشتن آن خطرناک است
• اگر زخم با گذشت بیش از 2 هفته التیام نیافته است

یا اگر :

• فرد مصدوم دارای بیماری زمینه ای است
• اگر آسیب های دیگر وجود دارد، مانند شکستگی یا ضربه به سر
• مطمئن نیستید چگونه زخم را مدیریت کنید و نگرانی وجود دارد

انواع خونریزی در کمک‌های اولیه

روش کامل کنترل خونریزی‌های بیرونی، بانداژ فشاری و استفاده از تورنیکه در مطلب کنترل خونریزی خارجی آمده است.

اقدامات اولیه در زخم‌های ناشی از تروما

در حوادثی مثل تصادف، سقوط یا آسیب با اجسام تیز، زخم ممکن است فقط بخشی از آسیب باشد. پیش از رسیدگی به زخم، هوشیاری، تنفس و خونریزی‌های شدید را بررسی کنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر احتمال آسیب گردن یا ستون فقرات وجود دارد، مصدوم را جابه‌جا نکنید. جسم فرو رفته در بدن را بیرون نکشید؛ اطراف آن را با گاز بپوشانید و ثابت کنید. عضو قطع‌شده را در گاز مرطوب و کیسه‌ی دربسته روی آب و یخ (نه مستقیم روی یخ) به بیمارستان ببرید. زخم‌های ناشی از ضربه که پوست را پاره نکرده‌اند هم ممکن است آسیب داخلی داشته باشند؛ توضیح در مطلب زخم بسته و زخم‌های تروماتیک.

جعبه‌ی کمک‌های اولیه برای زخم چه چیزهایی داشته باشد؟

• گاز استریل در اندازه‌های مختلف و پانسمان چسب‌دار
• باند کشی و باند نواری
• چسب ضدحساسیت (حصیری)
• سرم شستشو یا محلول شستشوی زخم
• دستکش یک‌بارمصرف
• قیچی و پنس تمیز
• چسب زخم در اندازه‌های مختلف
• پانسمان نچسب برای سوختگی