عوارض زخم پای دیابتی

عوارض زخم پای دیابتی چیست و چگونه از آن ها جلوگیری کنیم؟

بیماری دیابت موجب بروز آسیب ها و عوارض گوناگونی می شود، بخصوص اگر مدیریت و کنترل صحیح بر آن وجود نداشته باشد. افراد مبتلا به دیابت، مستعد ابتلا به بیماری زخم پای دیابتی هستند، که زمانی رخ می دهد که آسیب های وارد شده به پا، حتی زخم یا تاول های کوچک، کامل بهبود نیابند. زخم پای دیابتی معمولا در قسمت های پایین تر پا، مانند سینه ی پا، پاشنه یا انگشتان پا دیده می شود. در صورت عدم درمان به موقع یا صحیح زخم های پا، ممکن است دشواری ها و عوارض دیگری نیز پدید آید که درمان را سخت تر می کند. در این مقاله بعضی از عوارض زخم پای دیابتی و راه های جلوگیری و درمان آن ها را بررسی می کنیم.

عفونت های پوستی و استخوانی

زخم پای دیابتی بسیار مستعد عفونت است. اگر درمان زخم پای دیابتی به موقع انجام نشود و آسیب هم چنان باقی بماند، ممکن است عفونت کند. عفونت زخم نیز با عمیق تر شدن ممکن است به استخوان ها و تاندون برسد. کمبود اکسیژن و گردش خون ضعیف هم در چنین مواردی درمان را کند تر کرده و موجب گسترش عفونت می شود . درمان عفونت در این قسمت ها به مراتب سخت تر از عفونت های پوستی و سطحی است و اگر به موقع انجام نشود، حتی ممکن است به قطع عضو بیانجامد.

پیشگری و درمان : بهترین راه برای جلوگیری از این وضعیت، این است که زخم پا را در مراحل اولیه شناسایی یا درمان کنید. اگر زخم در حال عفونی شدن است، جلوی گسترش عفونت را با استفاده از پانسمان های ضد میکروبی و داروهای آنتی بیوتیک تحت نظر پزشک، بگیرید.

بدشکلی های پا

یکی دیگر از عوارض احتمالی زخم پای دیابتی، بد شکلی پا است. دیابت طولانی مدت و کنترل نشده، همراه با عفونت زخم پای دیابتی، می تواند ماهیچه ها و استخوان های پا را ضعیف کند و در طول زمان، موجب دفرمه شدن و بدشکلی پا ها شود. استخوان های ضعیف شده حتی ممکن است تحت فشار طولانی مدت، تغییر شکل داده یا بشکنند. پای شارکو، انگشت چکشی و هالوکس والگوس از جمله ناهنجاری های پا هستند که در نتیجه ی زخم پای دیابتی ایجاد می شوند.

پیشگری و درمان : برای جلوگیری از بروز دفرمگی و تغییر شکل پا ها، باید به طور مرتب آن ها را بررسی کرده و در صورت بروز آسیب یا زخم های حتی کوچک، به سرعت در صدد درمان آن برآیید. هم چنین استفاده از کفش و جوراب های طبی و مناسب افراد دیابتی نیز در جلوگیری از آسیب به استخوان ها و ماهیچه های ضعیف مهم است. برای درمان ناهنجاری های صورت گرفته، به پزشک متخصص رجوع کنید.

تشکیل آبسه

اگر زخم پای دیابتی عفونت کند، می تواند منجر به تشکیل آبسه شود. آبسه حاوی مواد و ترشحات عفونی است که از زخم خارج می شود. در صورت عدم درمان آبسه، ممکن است عفونت به دیگر قسمت های پا نیز سرایت کند. آبسه می تواند دردناک باشد، به طوری که در چنین شرایطی حتی پوشیدن کفش و جوراب نیز مشکل ساز است.

پیشگری و درمان : برای درمان آبسه هرچه سریعتر به پزشک متخصص رجوع کرده و از داروهای مناسب استفاده کنید. برای از بین بردن ترشحات و حفاظت از زخم از پانسمان های آنتی باکتریال و درمان کننده زخم که در پارسا طب موجود است استفاده شود.

قانقاریای جزئی یا کامل

اگر زخم پای دیابتی به موقع درمان نشود، ممکن است بافت های پوستی مجاور زخم به دلیل کمبود خون و اکسیژن بمیرند، که این امر منجر به تشکیل بافت سیاهی به نام ایسکمی می شود. ایسکمی یکی از اولین علائم قانقاریا در پا است. گانگرن می تواند به کل پا گسترش یابد و منجر به مرگ بافت ها و قسمت هایی از پا شود.

پیشگیری و درمان : با دیدن اولین نشانه های قانقاریا، فورا به پزشک مراجعه کنید تا درمان های لازم اعمال شود. پیشگری از این وضعیت نیز به درمان به موقع و مراقبت از پاها نیاز دارد.

قطع پا

متاسفانه قطع پا نیز از دیگر عوارض زخم پای دیابتی در حالتی است که مورد درمان مناسب قرار نگیرد. عفونت های شدید، آبسه یا قانقاریای کامل در پا، بهبود زخم پا را غیرممکن می کند. در چنین مواردی، تنها گزینه برای جلوگیری از سرایت عفونت به جریان خون و مرگ بیمار، قطع پای آسیب دیده است. بنابراین، اگر درمان زخم پای دیابتی خود را برای مدت طولانی به تعویق بیندازید، ممکن است در خطر از دست دادن پای خود قرار بگیرید.

سپسیس

اگر عفونت زخم پای دیابتی بسیار عمیق شود و به استخوان یا تاندون ها برسد، درمان باید به صورت اورژانسی انجام شود. در غیر این صورت، عفونت می تواند به جریان خون سرایت کرده و منجر به وضعیتی به نام سپسیس شود. سپسیس نوعی التهاب است که در نتیجه ی پاسخ سیستم ایمنی بدن به عفونت به وجود می آید و سراسر بدن را در بر می گیرد. هم چنین انواع خاصی از باکتری های موجود در عفونت می توانند منجر به فاشئیت نکروزان (بیماری گوشتخوار) شوند، که هر دوی این عوارض پیامد های تهدید کننده ی زندگی فرد هستند و باید به سرعت مورد مراقبت پزشکی قرار گیرند.

نکاتی برای جلوگیری از بروز عوارض زخم پای دیابتی

• دیابت خود را کنترل کنید. برای حفظ سطح قند خون سالم، رژیم غذایی مناسب داشته باشید و به طور منظم ورزش کنید. بهترین راه مدیریت دیابت و جلوگیری از عوارض آن، کنترل مرتب سطح قند خون است.
• رعایت بهداشت الزامی است. پاهای خود را همیشه خشک و تمیز نگه دارید. برای حفظ سلامت پاها، آن ها را به صورت روزانه با آب و صابون شستشو دهید و حتما با حوله ی تمیز خشک کنید.
• پاهای خود را چک کنید. به طور مرتب پاها را برای شناسایی آسیب های احتمالی نظیر بریدگی ها، جراحات، تاول، میخچه یا پینه بررسی کنید. ممکن است به دلیل نوروپاتی دیابتی متوجه درد یا سوزش زخم ها نشوید، بنابراین ضروری است به صورت چشمی پاها بررسی شوند. در صورت مشاهده ی هر یک از موارد گفته شده، با متخصصان مشورت کنید.
• ناخن های پا را به طور منظم کوتاه کنید. هنگام کوتاه کردن ناخن ها نیز از ابزار مناسب استفاده کنید تا موجب بریدگی یا زخم نشوید.
• کفش و جوراب مناسب تهیه کنید. کفش، جوراب، یا دمپایی شما باید حتما طبی بوده و به خوبی از پاهای شما محافظت کند. از پوشیدن کفش های تنگ و ناراحت خودداری کنید. همچنین از صندل و کفش های جلوباز در خارج از خانه استفاده نکنید.
• از پابرهنه راه رفتن اجتناب کنید. حتی در محیط خانه و روی سرامیک و فرش نیز از دمپایی های مناسب استفاده کنید. هرگز در محیط بیرون پابرهنه راه نروید.
• اگر سیگاری هستید، آن را ترک کنید. سیگار کشیدن به طور خطرناکی بر گردش خون تاثیر می گذارد.
• و نکته آخر، اما مهم‌ترین نکته، این است که اگر علائم یا نشانه‌های زخم پای دیابتی را مشاهده کردید، مشورت با پزشک را به تاخیر نیندازید. مشاوره و درمان به موقع زخم پای دیابتی می تواند شما را از درمان های پیچیده و عوارض جدی نجات دهد.