تجهیزات پزشکی پارساطب > مجله پزشکی پارسامگ > راهنمای پانسمان و وکیومتراپی > هر پانسمان چند روز روی زخم میماند؟ زمان تعویض فوم، نقره، هیدروکلوئید و آلژینات
هر پانسمان چند روز روی زخم میماند؟ زمان تعویض فوم، نقره، هیدروکلوئید و آلژینات
هر پانسمان چند روز روی زخم میماند؟ زمان تعویض پانسمان فوم، نقره، هیدروکلوئید، آلژینات، هیدروژل و گاز، نشانههای لزوم تعویض زودتر و خطاهای رایج.
- نویسنده: واحد علمی پارساطب
- بررسی علمی: دکتر سیمین توکلی
- بهروزرسانی:
- ۶ دقیقه مطالعه
خلاصهی پاسخ
- پانسمانهای نوین برای ماندن چندروزه طراحی شدهاند: هیدروکلوئید و فوم معمولاً ۳ تا ۷ روز، آلژینات در زخم پرترشح ۱ تا ۳ روز و هیدروژل ۱ تا ۳ روز.
- معیار اصلی تعویض، «اشباع» یا آسیب پانسمان است، نه یک روز ثابت. تعویض زودتر از لازم، دمای زخم را پایین میآورد و ترمیم را کند میکند.
- پانسمانهای نقرهدار معمولاً حداکثر دو هفته استفاده میشوند و بعد از آن زخم باید دوباره ارزیابی شود.
- نشت ترشح، جدا شدن لبهها، آلودگی، درد ناگهانی، بوی بد و تب، دلیل تعویض فوری و در موارد هشداردهنده، مراجعه به پزشک است.
یکی از تفاوتهای اصلی پانسمانهای نوین با گاز ساده، دفعات تعویض است. گاز معمولاً روزانه عوض میشود، اما فوم، هیدروکلوئید و بسیاری از پانسمانهای دیگر چند روز روی زخم باقی میمانند. این ویژگی فقط برای راحتی بیمار نیست؛ هر بار باز کردن پانسمان، دمای سطح زخم را کم میکند، بافت تازه را در معرض آسیب قرار میدهد و فرصت ورود میکروب را بیشتر میکند. با این حال، ماندن بیش از حد پانسمان اشباعشده هم مشکلساز است. در این مطلب، زمان معمول تعویض هر نوع پانسمان و نشانههایی که تعویض زودتر را لازم میکنند، مرور میشود.
چرا تعویض کمتر، معمولاً بهتر است؟
سلولهای ترمیمکنندهی زخم در دمای نزدیک به دمای بدن بهترین عملکرد را دارند. مطالعات نشان دادهاند که بعد از باز کردن پانسمان و شستشو، دمای سطح زخم افت میکند و بازگشت آن به حالت قبل ممکن است چند ساعت طول بکشد. علاوه بر این، هر تعویض میتواند لایهی نازک بافت تازه را بکند، درد ایجاد کند و هزینهی مراقبت را بالا ببرد. به همین دلیل، راهنماهای مراقبت از زخم توصیه میکنند تعداد تعویضها تا حد ممکن کم و بر اساس وضعیت پانسمان باشد.
زمان تعویض انواع پانسمان

گاز ساده
گاز ساده رطوبت را نگه نمیدارد و اگر خشک شود، به بستر زخم میچسبد؛ به همین دلیل معمولاً روزانه یا هر بار که خیس شد، عوض میشود. محدودیتهای گاز و جایگزینهای آن در مطلب معایب پانسمان گاز و جایگزینهای آن آمده است.
هیدروکلوئید
هیدروکلوئید با جذب ترشح، ژل نرم زردرنگی روی زخم تشکیل میدهد که گاهی با چرک اشتباه گرفته میشود. این ژل طبیعی است. پانسمان را وقتی عوض کنید که ژل تا لبهی آن رسیده و حباب برآمدهای ایجاد شده، یا لبهها جدا شدهاند؛ معمولاً ۳ تا ۷ روز.
فوم
در فوم، لکهی ترشح از پشت پانسمان دیده میشود. وقتی این لکه به حدود ۲ سانتیمتری لبهی پانسمان رسید، زمان تعویض است. در زخمهای با ترشح متوسط، این زمان معمولاً ۳ تا ۷ روز است. جزئیات انتخاب فوم را در مطلب پانسمان فوم چیست و برای کدام زخم مناسب است ببینید.
پانسمانهای نقرهدار
فوم و آلژینات نقرهدار هم مانند نمونهی سادهی خود بر اساس اشباع عوض میشوند، اما کل دورهی استفاده از نقره محدود است. طبق اجماع بینالمللی، بعد از دو هفته باید زخم ارزیابی شود؛ اگر علائم عفونت برطرف شده، به پانسمان بدون نقره برمیگردیم و اگر بهبودی نیست، علت باید بررسی شود.
آلژینات و هیدروفایبر
این پانسمانها برای زخمهای پرترشح طراحی شدهاند و با جذب مایع به ژل تبدیل میشوند. در زخم بسیار پرترشح، ممکن است هر ۱ تا ۲ روز اشباع شوند؛ در زخم با ترشح متوسط تا ۷ روز میمانند. همیشه یک پانسمان ثانویه، مثل فوم یا گاز، روی آنها قرار میگیرد.
هیدروژل
هیدروژل به زخم خشک رطوبت میدهد و معمولاً هر ۱ تا ۳ روز، وقتی ژل خشک شد، تجدید میشود. ژلهای دبرید که برای نرم کردن بافت مرده به کار میروند، در مطلب ژل دبرید چیست توضیح داده شدهاند.
فیلم شفاف
فیلمهای شفاف تا ۷ روز میمانند و چون زخم از زیر آنها دیده میشود، نیاز به باز کردن برای بررسی ندارند. اگر مایع زیر فیلم جمع شد یا لبهها جدا شدند، تعویض لازم است. اطلاعات بیشتر در مطلب پانسمان فیلم شفاف آمده است.
چه زمانی زودتر از موعد پانسمان را عوض کنیم؟

در بیماران بیاختیار، پانسمانهای نواحی نزدیک به ناحیهی تناسلی و ساکروم ممکن است با ادرار یا مدفوع آلوده شوند. در این حالت، صرفنظر از زمان گذشته، پانسمان باید فوراً عوض و پوست اطراف محافظت شود. پوست سفید و چروک دور زخم هم نشانهی رطوبت بیش از حد است و معمولاً یعنی پانسمان جاذبتری لازم است؛ این وضعیت را در مطلب ماسراسیون چیست بررسی کردهایم.
چند خطای رایج در تعویض پانسمان
- تعویض روزانهی پانسمانهای چندروزه: هزینه را چند برابر و ترمیم را کندتر میکند.
- ماندن پانسمان اشباعشده: ترشح روی پوست سالم پخش میشود و پوست اطراف آسیب میبیند.
- کندن سریع پانسمان چسبدار: بهخصوص در سالمندان، لایهی سطحی پوست را جدا میکند. لبه را آرام و موازی با پوست بکشید.
- ننوشتن تاریخ: نوشتن تاریخ و ساعت روی پانسمان، مراقبت را برای همهی اعضای خانواده یا پرستاران دقیقتر میکند.
تهیهی پانسمان به اندازهی کافی
وقتی زمان تعویض هر پانسمان را بدانید، تعداد لازم برای یک دورهی درمان هم مشخص میشود. برای مثال، اگر فوم بهطور معمول هر چهار روز عوض میشود، برای یک ماه حدود ۸ عدد کافی است، بهعلاوهی چند عدد ذخیره برای تعویضهای پیشبینینشده. گزینههای مختلف در دستهی انواع پانسمان زخم قابل مقایسهاند.
پانسمانهای چندروزه
همهی انواع پانسمان زخمعلائم هشدار هنگام تعویض پانسمان
اگر هنگام تعویض دیدید زخم بزرگتر یا عمیقتر شده، قرمزی و گرمی دور زخم در حال گسترش است، ترشح چرکی، سبز یا بدبو دارد، درد بیشتر شده یا تب دارید، به پزشک مراجعه کنید. در افراد دیابتی و بیماران با نقص ایمنی، این علائم را جدیتر و زودتر پیگیری کنید.
سؤالات متداول
پانسمان نقره چند روز باید بماند؟
هر قطعهی پانسمان نقرهدار معمولاً تا ۷ روز یا تا زمان اشباع میماند، و کل دورهی استفاده از نقره معمولاً دو هفته است که بعد از آن زخم دوباره ارزیابی میشود.
آیا هر بار تعویض باید زخم را شست؟
بله، در بیشتر موارد بستر زخم و پوست اطراف هنگام تعویض با سرم شستشو یا محلول مناسب تمیز میشود. انتخاب محلول در مطلب شستشوی زخم: سرم شستشو یا محلول ضدعفونی آمده است.
بوی پانسمان هنگام باز کردن یعنی عفونت؟
بوی خفیفی که بعد از شستن زخم از بین برود، بهویژه در هیدروکلوئید، میتواند طبیعی باشد. بوی تند و ماندگار همراه با ترشح غیرطبیعی، نیاز به بررسی دارد.
پانسمان زخم بستر چند روز یک بار عوض شود؟
همان قواعد بالا برقرار است، با این تفاوت که پانسمانهای ناحیهی ساکروم بیشتر در معرض آلودگی هستند و ممکن است زودتر نیاز به تعویض داشته باشند. انتخاب پانسمان زخم بستر در مطلب درمان زخم بستر آمده است.
منابع
- Wounds UK — Best Practice Statement: Effective exudate management (2013)
- International Consensus — Appropriate use of silver dressings in wounds, Wounds International (2012)
- NPIAP/EPUAP/PPPIA — Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline (2019)
- McGuiness W et al. — Influence of dressing changes on wound temperature, Journal of Wound Care (2004)
بررسی و تأیید علمی توسط دکتر سیمین توکلی
پژوهشگر ارشد زخم و عضو کمیته علمی انجمن زخم کانادا
تاریخ بررسی:
مطالب ارائهشده صرفاً جنبه آموزشی دارند و جایگزین تشخیص، مشاوره یا درمان پزشکی نیستند.
سؤالی دارید؟
برای انتخاب محصول مناسب، کارشناسان پارساطب راهنماییتان میکنند.






















